Биыл ерке Есілдің жағасында туып-өсіп, қалың оқырманын жырға сусындатқан ақын Есләм Зікібаевтың дүниеге келгеніне 90 жыл толып отыр. Өткен ғасырдың екінші жартысында әдебиетке келген буынның ішінде ерекше үнімен көрінген қаламгердің артында қалған мұрасы өлшеусіз. Оның берік шығармашылық ұстанымы, ойлы өлеңдері, сезімге толы шумақтары бүгінге дейін ел жадында. Ақын мерейтойына орай Есләм Зікібаевтың шығармашылық тұлғасын танытатын…
Алаш қайраткерлерінің осыдан бір ғасыр бұрын атқарған істері қазір өз жемісін беріп жатқандай, ал айтқан сөздері әлі өзектілігін жойған жоқ. Мәселен, сол кезде Омбыда оқып жүрген Смағұл Сәдуақасұлының ауыл шаруашылығы кооперативтерін құру туралы идеясы қазір ауылдарды сақтап қалудың бір жолы ретінде ұсынылуда. Жаңа әрі әділетті Қазақстан құрып жатқан біздің билік Алаштың арда ұлының ескі мен…
Қай қаламгер болмасын, ол ең алдымен – өз дәуірінің, өз ортасының перзенті. Жазған шығармасының арқауы да сол заманның шындығы болмақ. Ол халқының мәдени, рухани өмірінің болмысын сол уақыт үрдісімен бағалайды, суреттейді. Ешбір ақын да, жазушы да болашаққа арнап немесе келер күннің еншісіне лайықтап шығарма жазып қалдырмайды. Келер ұрпақ өзіне керегін өткен күннің шындығынан алады. Белгілі…
Ұлт баспасөзі тарихын зерделеп-зерттеген профессор Қайыржан Бекхожин әу баста «Бостандық туы» газеті «Кедей сөзі» деген атпен 1920 жылдың ақпанында Омбы шаһарында түлеп ұшты деп жазады. 2-ші нөміріндегі бас мақала «Теңдік» деп аталған-ды («Қазақтың үстіндегі қара тұман айығып, жадырап жарқын күн туады. Кемдік кетіп, теңдік жетеді. Құл емес, ұл боламыз» дейтін ұран сөздер бар). Сонымен қатар…
Туған жер, өскен орта дегенде ойымызға алғашқы болып не оралады? Әрине, ананың аяулы алақаны, қара қазанның қайнауы, қара шаңырақтағы тіршіліктің жайнауы. Тай құлындай тебіскен замандастарың. Қимас достарың. Сондай-ақ тау тұлға болған ағалардың жүрек жылуы. Барлығымыз өсіп, тағдырдың тізгінін өз қолымызға аламыз да туған өлкемізден алшақтап алысқа кетеміз. Өз басым туған жерден — Солтүстік Қазақстан облысындағы…
XX ғасырдың ұлы дүбірлі шағында Алаш туы астында бас қосқан ардақты тұлғалар ұлт тағдырына бейжай қарамай, бар болмысын азаттық жолындағы күреске арнады. Азат ойдың алдаспанына айналғандардың бірі -жүрегі қазақ деп соққан, өмірін ұлтына арнаған Біләл Малдыбайұлы болатын. Ол – «Ел бүгіншіл, менікі ертеңгі үшін» деп, мәңгілік мұрат жолында алаңсыз алға басқан рух иесі. Біләл —…
Атақты жерлесіміз Мағжан Жұмабаевтың қазақтың көптеген зиялы азаматтарымен етене араласып, дос, жолдас болғаны белгілі. Олардың арасында Алашорда қозғалысының көрнекті басшыларының бірі Міржақып Дулатов та бар. Мағжан 1905-1910 жылдары Қызылжар қаласындағы медреседе білім алған. Қаланың ортасында орналасқан медресені Стамбул университетінде оқыған, араб, парсы тілдерін емін-еркін меңгерген Мұхамеджан Бекішев ашқан. Мұнда араб, парсы, түрік, татар тілдерімен қоса…
Осы бір қилы кезеңде – 1924 жылдан дайындалған «Табалдырық» манифесі қолжазба күйінде Мәскеуде оқып жүрген студент жастар мен қазақ зиялыларының арасына жедел таралып, таластар мен ұсыныстар да көбейеді. Ондағы тұжырымында М.Жұмабаев қазақ-совет әдебиетінің негізін жасаушылар, алдымен қазақ әдебиетінің ұлттық ерекшелігін ескеруі керек деген батыл ұсынысын былай білдіреді: «…пролетариатпен қол ұстасып, жаңа дүниеге бет алған жолымызда,…
«Ұлтшыл» деп халқына құбыжық етілген Мағжан Жұмабаевтың поэзиясы 60 жылдан аса ұрпақ назарынан тасаланды. Шығармалары ақталған 1988 жылдан бергі аралықта да оның поэзиясына деген қорқыныш бірден сейіліп кеткен жоқ. Аты аталса аттары үркетіндер арамызда әлі де бар екенін жасыруға болмайды. Содан болар әртүрлі себептермен басылымға кетіп бара жатқан мақалалар мен кітаптарды кідірту сирек болса да…
Алаш көсемі Әлихан Бөкейханның жазба мұрасы өте бай. Бүкіл өмірін қазақтың бостандығы мен бақытына арнаған дауылпаз Әлекеңді қазаққа таныстырып жату артық болар, алайда бүгінгі ұрпақ ұлы көсемімізді біледі деп айтудың өзі артық. Тәуелсіз Қазақстанды аңсаған, Қазақстанның Тәуелсіздігі үшін саяси күрестің қасында ғана емес, басында болған Әлекеңнің Астанада ескерткіші, Қызылжарда көшесі жоқ болған соң, ұрпақ ауыскан…